Rejestracja online

Umów wizytę Odwołaj wizytę

Co to jest cukrzyca i jak się ją leczy?

CO TO JEST CUKRZYCA?

  Cukrzyca jest to przewlekła choroba, w której trzustka nie produkuje wystarczającej ilości insuliny lub produkowana insulina nie jest prawidłowo wykorzystywana przez komórki ciała człowieka. Człowiek w swojej codziennej aktywności psychicznej i fizycznej potrzebuje energii. Aby poszczególne komórki mogły zużytkować glukozę jako materiał energetyczny, musi być obecna we krwi insulina.

OBJAWY

  • zmęczenie,
  • osłabienie,
  • wielomocz,
  • zwiększone pragnienie,
  • nadmierny apetyt,
  • chudnięcie,
  • u osób starszych może mieć przebieg łagodny, utajony, bez charakterystycznych objawów – nie boli.

 

DIAGNOSTYKA

Przy braku objawów u każdej osoby po 45. roku życia należy raz w ciągu trzech lat przeprowadzić badanie glikemii (poziomu cukru we krwi). Bez względu na wiek badanie glikemii należy przeprowadzać u osób z następujących grup ryzyka:

  • z nadwagą – jeżeli cukrzyca występuje rodzinnie,
  • mało aktywnych fizycznie – jeżeli w poprzednim badaniu glikemia była powyżej 100 mg/dl,
  • kobiety, które urodziły dziecko o masie ciała powyżej 4 kg lub miały stwierdzoną cukrzycę ciężarnych,
  • kobiety z zespołem policystycznych (wielotorbielowych) jajników,
  • z nadciśnieniem tętniczym, hiperlipidemią (podwyższone normy cholesterolu),
  • z chorobą układu sercowo-naczyniowego.

INTERPRETACJA WYNIKU

# Glikemia przygodna (o dowolnej porze dnia) – 200 mg/dl i powyżej przy towarzyszących objawac – oznacza cukrzycę

# Glikemia na czczo (8-14 godzin od ostatniego posiłku)

^poniżej 100 mg/dl – wynik prawidłowy

^100-125 mg/dl – nieprawidłowa glikemia na czczo – należy wykonać test doustnego obciążenia glukozą 75g

^126 mg/dl i powyżej – cukrzyca (badanie należy powtórzyć)

# Glikemia 120 minut po obciążeniu 75g glukozy

^poniżej 140 mg/dl – prawidłowa tolerancja glukozy

^140-199 mg/dl – nieprawidłowa tolerancja glukozy

^200 mg/dl i powyżej – cukrzyca

KLASYFIKACJA CUKRZYCY

  1. Cukrzyca typu 1 – charakteryzuje się bezwzględnym niedoborem insuliny, występuje u osób młodszych, najczęściej u dzieci i młodzieży, zwykle zaczyna się nagle, a w leczeniu jedyną metodą jest zastosowanie insuliny.
  2. Cukrzyca typu 2 – jest najczęściej występującą formą tej choroby, dotyczy 90% wszystkich chorych, zwykle rozwija się u osób po 40. roku życia, otyłych, u których w rodzinie ktoś chorował na cukrzycę, początkowo przebiega bezobjawowo. W leczeniu stosuje się ograniczenia dietetyczne, wysiłek fizyczny, następnie doustne leki przeciwcukrzycowe. Zwykle po kilku latach trwania choroby konieczne jest zastosowanie insuliny.
  3. Specyficzne rodzaje cukrzycy o różnej etiologii: defekty genetyczne, choroby trzustki, schorzenia endokrynologiczne, spowodowana przez leki (sterydy, tiazydy, leki antypsychotyczne), zakażenia.
  4. Cukrzyca ciążowa.

PRAWIDŁOWE WARTOŚCI GLIKEMII (poziomu cukru we krwi)

Prawidłowy poziom cukru na czczo w osoczu krwi żylnej wynosi 60-99mg/dl.

STAN PRZEDCUKRZYCOWY

Stan przedcukrzycowy rozpoznaje się wtedy, gdy wartości glikemii na czczo są podwyższone, ale nie wyższe lub równe 126mg/dl, czyli nie spełniają kryterium rozpoznania cukrzycy. Wyróżnia się dwa takie stany, jest to: nieprawidłowa glikemia na czczo, gdy poziom cukru wynosi 100-125mg/dl oraz nieprawidłowa tolerancja glukozy, gdy w 120min testu doustnego obciążenia 75g glukozy wartości glikemii mieszczą się w granicach 140-199mg/dl.

JAK ROZPOZNAĆ CUKRZYCĘ?

Cukrzycę rozpoznaje się gdy: - stężenie glukozy na czczo jest większe lub równe 126mg/dl (w dwukrotnym badaniu). Konieczne jest oznaczenie glikemii w krwi żylnej, a nie włośniczkowej (badanie za pomocą glukometru nie jest diagnostyczne jeśli chodzi o rozpoznanie cukrzycy). - stężenie glukozy we krwi w 120min po doustnym obciążeniu 75g glukozy jest większe lub równe 200mg/dl; - stężenie glukozy we krwi w przygodnym badaniu jest większe lub równe 200mg/dl oraz występują objawy cukrzycy, takie jak: wzmożone pragnienie, zwiększone oddawanie moczu, zmniejszenie masy ciała. Badanie w kierunku cukrzycy, czyli oznaczenie poziomu cukru we krwi na czczo, powinno wykonywać się co 3 lata u osób w wieku powyżej 45. roku życia.

KTO JEST NARAŻONY NA ZACHOROWANIE NA CUKRZYCĘ?

Większe ryzyko zachorowania na cukrzycę występuje:

  • u osób z nadwagą i otyłością (BMI>25kg/m2) - u osób z obciążonym wywiadem rodzinnym co do cukrzycy,
  • u osób, u których stwierdzono już nieprawidłowy poziom glikemii na czczo (>100mg/dl) lub nietolerancję glukozy,
  • u kobiet, które urodziły dziecko o masie ciała > 4kg,
  • u osób z nadciśnieniem tętniczym (>140/90mmHg),
  • u osób z hiperlipidemią (podwyższonym stężeniem cholesterolu i trójglicerydów),
  • u kobiet z zespołem policystycznych jajników,
  • u osób z chorobami układu sercowo-naczyniowego.

W wyżej wymienionych przypadkach badanie w kierunku cukrzycy należy wykonać niezależnie od wieku.

CUKRZYCA TYPU 1

Cukrzyca typu 1 ujawnia się zwykle u dzieci i ludzi młodych. W tym typie cukrzycy trzustka nie produkuje insuliny – hormonu niezbędnego do przemiany glukozy. Nie są jeszcze dokładnie znane czynniki doprowadzające do uszkodzenia trzustki. Choroba zwykle rozpoczyna się nagle, występują takie objawy jak: zwiększone pragnienie, częste i obfite oddawanie moczu, senność, osłabienie, chudnięcie, pogorszenie ostrości wzroku, nawracające zakażenia skóry. Przy silnie wyrażonych objawach konieczna jest hospitalizacja i jak najszybsze rozpoczęcie leczenia insuliną.

CUKRZYCA TYPU 2

 Cukrzyca typu 2 jest najczęstszą postacią tej choroby. Zwykle ujawnia się w wieku dojrzałym, a częstość jej występowania wzrasta z wiekiem. Choroba rozwija się z powodu nadmiernego spożycia wysokokalorycznych posiłków przy niewielkiej aktywności fizycznej. Cukrzycy typu 2 zazwyczaj towarzyszy otyłość, nadciśnienie tętnicze, wysoki poziom cholesterolu i trójglicerydów oraz choroba niedokrwienna serca. Znacznie rzadziej występuje u osób szczupłych. Cukrzyca typu 2 przez wiele lat może przebiegać bezobjawowo i dlatego przez długi czas dana osoba nie jest świadoma swojej choroby. Leczenie rozpoczyna się zazwyczaj od diety, redukcji masy ciała. Wskazany jest umiarkowany wysiłek fizyczny. W terapii cukrzycy typu 2 stosuje się leki doustne obniżające poziom cukru. W niektórych przypadkach, gdy nie osiąga się dobrej kontroli glikemii, konieczne jest zastosowanie insuliny.

LECZENIE

  • modyfikacja stylu życia,
  • wdrożenie zasad zdrowego odżywiania,
  • leczniczy wysiłek fizyczny,
  • samokontrola,
  • systematyczna kontrola lekarska,
  • farmakoterapia (leki doustne lub insulina).

POWIKŁANIA CUKRZYCY

Utrzymujący się przez długi czas wysoki poziom cukru jest przyczyną uszkodzenia małych naczyń krwionośnych i dużych tętnic. Doprowadza to do zaburzenia ukrwienia i uszkodzenia wielu narządów. Konsekwencją tego procesu są przewlekłe powikłania cukrzycy:

- retinopatia cukrzycowa – jest to uszkodzenie narządu wzroku związane ze zmianami w siatkówce, prowadzi to do upośledzenia widzenia

- nefropatia cukrzycowa – polega na uszkodzeniu nerek, a dokładnie kłębuszków nerkowych odpowiedzialnych za filtrowanie krwi i usuwanie z organizmu zbędnych produktów przemiany materii. Ten proces, trwający kilkanaście lub kilkadziesiąt lat, prowadzi stopniowo do niewydolności nerek.

- neuropatia cukrzycowa – jest to uszkodzenie nerwów w przebiegu cukrzycy. Najczęściej jest to polineuropatia obwodowa, która objawia się uczuciem palenia i pieczenia stóp i dłoni, głównie nocą.

Cukrzyca przyśpiesza powstawanie zmian miażdżycowych w naczyniach krwionośnych, doprowadzając do rozwoju choroby niedokrwiennej serca, choroby niedokrwiennej kończyn dolnych, udaru mózgu.

Celem leczenia chorych na cukrzycę jest zapobieganie powikłaniom i zapewnienie poprawy jakości życia. Aby to osiągnąć, należy dążyć do wyrównania glikemii, skutecznie leczyć nadciśnienie tętnicze i zaburzenia lipidowe, które zwykle towarzyszą cukrzycy. Konieczna jest również edukacja pacjenta w zakresie samokontroli, odżywiania i aktywności fizycznej. Chorzy leczeni insuliną muszą opanować zasady podawania insuliny i obsługi wstrzykiwacza. W zapoznaniu się z tymi problemami niezbędna jest pomoc pielęgniarki edukacyjnej.

Marki

  • Matopat
  • Bella
  • Happy
  • Eva natura
  • Seni
  • Seni 2
  • Sklep medyczny matopat24